Pięć frakcji obowiązkowych od 2021 r.
Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 10 maja 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 906) ujednoliciło kolory i zasady segregacji w całej Polsce. Przed tą datą każda gmina mogła stosować własne reguły, co powodowało zamieszanie przy przeprowadzkach.
Pięć obowiązkowych frakcji i przypisane im kolory:
- Niebieski — papier i tektura (gazety, książki, kartony po mleku bez folii)
- Żółty — metale i tworzywa sztuczne, w tym opakowania wielomateriałowe (puszki, butelki PET, folia)
- Zielony — szkło (butelki i słoiki, bez ceramiki i luster)
- Brązowy — bioodpady (resztki jedzenia, obierki, skoszona trawa)
- Czarny lub szary — odpady zmieszane, czyli to, czego nie można wrzucić do pozostałych pojemników
Uwaga: karton po mleku lub soku zabrudzony od środka trafia do żółtego (metale i tworzywa), nie do niebieskiego. To jeden z najczęstszych błędów.
Co trafia do PSZOK
Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) to miejsce prowadzone przez gminę, do którego każdy właściciel nieruchomości może bezpłatnie oddać odpady, których nie przyjmuje zwykły pojemnik. Obowiązek prowadzenia co najmniej jednego PSZOK wynika z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Frakcje przyjmowane w typowym PSZOK:
- Meble i odpady wielkogabarytowe (sofy, materace, stoły)
- Zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny (ZSEE)
- Baterie i akumulatory
- Leki przeterminowane (część aptek prowadzi zbiórki równolegle)
- Farby, lakiery, kleje, żywice — odpady niebezpieczne z gospodarstw domowych
- Opony (zazwyczaj z ograniczeniem do kilku sztuk rocznie)
- Odpady budowlane z remontów własnych (z limitem wagowym określonym przez gminę)
Lokalizację najbliższego PSZOK można sprawdzić na stronie swojej gminy lub w systemie GIOŚ.
Najczęstsze błędy przy segregacji
Analiza skarg i raportów gminnych wskazuje na kilka typowych błędów, które powodują, że całe pojemniki trafiają do frakcji zmieszanej:
- Paragony termiczne — zawierają BPA i nie nadają się do papieru. Trafiają do czarnego.
- Mokry papier — karton po jedzeniu z resztkami tłuszczu idzie do czarnego, nie do niebieskiego.
- Plastikowe nakrętki — można je zostawić na butelce; cały zestaw trafia do żółtego.
- Szkło żaroodporne i ceramika — garnki, talerze, szyby okienne nie są szkłem opakowaniowym i nie trafią do zielonego.
- Pieluchy i podpaski — frakcja zmieszana, nie bioodpady.
- Strzykawki i igły — odpady medyczne, należy oddać do apteki lub PSZOK.
Jak to wygląda w liczbach
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) zbieranych na potrzeby raportowania do Eurostatu, Polska corocznie wytwarza ponad 13 milionów ton odpadów komunalnych. Poziom selektywnej zbiórki systematycznie rośnie, jednak wciąż nie wszystkie gminy osiągają wymagane progi recyklingu.
Poziomy recyklingu obowiązujące zgodnie z dyrektywą UE 2018/851:
- do 2025 r. — minimum 55%
- do 2030 r. — minimum 60%
- do 2035 r. — minimum 65%
Segregacja w bloku — co robić, gdy nie ma pojemników
W zasobach spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych zdarzają się sytuacje, gdy altana śmietnikowa nie ma kompletnego zestawu pojemników. W takim przypadku warto zgłosić brak w zarządzie nieruchomości lub bezpośrednio do gminnego wydziału gospodarki odpadami — gmina ma obowiązek zapewnienia odpowiedniej infrastruktury.