Kompostowanie a przepisy w Polsce
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (znowelizowana w 2021 r.) umożliwia gminom wprowadzenie obniżonej opłaty za odbiór odpadów dla właścicieli nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi, którzy kompostują bioodpady w przydomowych kompostownikach. Wiele gmin w Polsce skorzystało z tej możliwości, a zniżka wynosi zazwyczaj kilka złotych miesięcznie.
Informację o tym, czy dana gmina oferuje taką ulgę, można znaleźć w uchwale rady gminy dotyczącej opłat za odbiór odpadów lub bezpośrednio w urzędzie gminy.
Co można kompostować
Materiały, które bez problemu trafiają do kompostownika:
- Obierki z warzyw i owoców (ziemniaki, marchew, jabłka, banany)
- Fusy po kawie i herbacie (wraz z filtrem papierowym)
- Skorupki jaj (rozdrobnione rozkładają się szybciej)
- Skoszona trawa, liście, chwasty bez nasion
- Gałązki i kora drzew (najlepiej rozdrobnione)
- Tektura i papier (bez lakierowania, bez tuszu kolorowego — w małych ilościach)
- Rośliny doniczkowe bez chorób
Czego unikać w kompostowniku
Nie wszystko, co organiczne, nadaje się do kompostowania przydomowego:
- Mięso, ryby i nabiał — przyciągają szkodniki i powodują nieprzyjemny zapach
- Tłuszcze i oleje spożywcze — zaburzają strukturę kompostu i spowalniają rozkład
- Rośliny chore — patogeny mogą przeżyć i zainfekować ogród
- Chwasty z dojrzałymi nasionami — nasiona mogą skiełkować po rozsypaniu kompostu
- Drewno traktowane chemicznie — może zawierać substancje toksyczne
- Popiół z węgla — może zawierać metale ciężkie; popiół z drewna można dodawać w małych ilościach
Proporcja brązowe-zielone: Dobry kompost wymaga równowagi między materiałami bogatymi w węgiel (brązowe — tektura, słoma, liście) a bogatymi w azot (zielone — trawa, resztki jedzenia). Optymalna proporcja to około 3:1 na korzyść brązowych.
Kompostownik ogrodowy — jak zacząć
Do kompostowania w ogrodzie wystarczy prosta konstrukcja: drewniana skrzynka o boku 1 metra lub gotowy plastikowy kompostownik dostępny w marketach budowlanych i ogrodniczych. Niektóre gminy oferują kompostowniki w ramach programów dofinansowania — warto sprawdzić, czy dana gmina prowadzi taką akcję.
Kilka praktycznych wskazówek:
- Kompostownik ustawić w miejscu częściowo zacienionym — zbyt silne słońce wysusza materiał
- Dolna warstwa powinna składać się z gruboziarnistego materiału (gałązki, słoma) — zapewni wentylację
- Materiał należy regularnie przerzucać — napowietrzanie przyspiesza rozkład
- Wilgotność powinna być jak w wyciśniętej gąbce — ani sucho, ani ociekająco
- Dojrzały kompost gotowy jest po 4–12 miesiącach, zależnie od materiału i temperatury
Wermikompostowanie na balkonie
Dla osób mieszkających w blokach wermikompostownik (skrzynka z dżdżownicami kompostowymi, najczęściej Eisenia fetida) to rozwiązanie na ograniczoną przestrzeń. Urządzenia dostępne są w sklepach ogrodniczych i internetowych. Dżdżownice rozkładają resztki organiczne szybciej niż klasyczny kompost i nie generują nieprzyjemnych zapachów przy prawidłowej eksploatacji.
Wermikompost nie nadaje się do przyjęcia mięsa, nabiału ani tłustych resztek — te same ograniczenia co przy tradycyjnym kompostowniku.